Το σχέδιο αποσκοπεί στη θέσπιση ενός συνόλου νομικών προνομίων για τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη, υπονομεύοντας τα εθνικά δικαστήρια και δημιουργώντας ένα παράλληλο σύστημα ανοικτό στους ξένους επενδυτές.
Παρά τις «κορόνες», κυρίως από την πλευρά της Γαλλίας, αλλά και τις συνεχόμενες διαφωνίες μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ για την TTIP, φαίνεται πως οι ισχυροί της ευρωπαϊκής ηπείρου προωθούν τη δική τους συνθήκη εμπορίου με αλλαγές σε περιβαλλοντικά, κοινωνικά ζητήματα και θέματα υγείας.
Τη στιγμή που οι διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον παρουσιάζουν δυσκολίες και Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Ολάντ, διακηρύσσουν την αντίθεσή τους σε πολλά από τα θέματα της TTIP, χώρες όπως οι Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Αυστρία και Φινλανδία ετοιμάζουν τη δική τους συμφωνία με όρους εξαιρετικά επαχθείς. Και μάλιστα παρά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν τις προηγούμενες ημέρες από
διαρροή σκοτεινών σημείων των διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με έγγραφα που έχει στην κατοχή του Guardian η προτεινόμενη ευρωπαϊκή εμπορική συνθήκη θα φέρει νέο «τσουνάμι» μηνύσεων κατά περιβαλλοντικών, κοινωνικών και υγειονομικών νομοθεσιών που προωθούν τα κράτη της ΕΕ.
Αυτή η τεράστια εμπορική συμφωνία θα δημιουργήσει ένα ειδικό δικαστήριο στη Χάγη (αντίστοιχο με αυτό που προτείνεται στο πλαίσιο της TTIP) το οποίο θα εκδικάζει υποθέσεις εταιρειών-επενδυτών κατά κρατών.
Η πρόταση την οποία συζητούν μαζί οι Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Αυστρία και Φινλανδία θα αντικαταστήσει 198 υπάρχουσες εμπορικές συμφωνίες μεταξύ των νέων χωρών της ΕΕ (όπως η Ρουμανία και η Κροατία) και των κρατών που βρίσκονται στον πυρήνα της Ένωσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιέζει εδώ και καιρό να αντικατασταθούν αυτές οι συμφωνίες, ενώ προς αυτή την κατεύθυνση πιέζουν και ομάδες επενδυτών που ζητούν μια μεγάλη εμπορική συμφωνία.
Ένα τέτοιο σύστημα θα επεκτείνει τις διατάξεις στους διακανονισμούς διενέξεων μεταξύ επενδυτών και κρατών, όπως υπάρχουν ήδη στις εντός ΕΕ εμπορικές συμφωνίες.
Το δικαστήριο που έχουν «οραματιστεί» οι πέντε χώρες μπορεί να βασιστεί πάνω στην πρόσφατη πρόταση της ΕΕ για ένα αντίστοιχο δικαστήριο εντός TTIP και άλλων ευρωπαϊκών εμπορικών συμφωνιών.
Όπως αποκαλύπτει ο Guardian, μαζί με τη γαλλική Le Monde, ένα εθελοντικό σύστημα δεν θα επιβάλλει τα δικαιώματα των επενδυτών και για τον λόγο αυτό «είναι αναγκαίος ένας δεσμευτικός μηχανισμός για επενδυτικές διενέξεις, ως έσχατη λύση για τη διαμεσολάβηση και την εθνική νομοθεσία».
Το πέντε σελίδων έγγραφο αναφέρει «Εάν οι επενδυτές της ΕΕ δεν έχουν την απαραίτητη προστασία σε σχέση με τους ξένους ανταγωνιστές τους, θα αυξηθούν τα κίνητρα για τους Ευρωπαίους επενδυτές να μεταφέρουν τις επενδύσεις τους εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Εκείνοι που αντιδρούν σε αυτή την κίνηση επισημαίνουν ότι θα απειλήσει τους κανονισμούς που έχουν νομοθετηθεί για το δημόσιο συμφέρον και θα δημιουργήσει νέα «βροχή» νομικών διεκδικήσεων από εταιρείες που εκτιμούν πως οι πιθανότητες για κερδοφορία έχουν παραβιαστεί.
Η Σεσίλια Ολιβέ, ερευνήτρια στο Transnational Institute, υπογραμμίζει ότι αυτή η νέα πρόταση θα οδηγήσει σε πολύ περισσότερες μηνύσεις για περιβαλλοντικά, κοινωνικά και υγειονομικά θέματα. Θα μπορούσε να φέρει μηνύσεις για αλλαγές σε περιβαλλοντικούς νόμους, περικοπές σε επιδοτήσεις, αντιστροφή ιδιωτικοποιήσεων, αλλαγές στα τραπεζικά συστήματα, ακόμη και μεταρρυθμίσεις στα επίπεδα φορολογίας».
Στο έγγραφο προτείνεται, ακόμη, το νέο επενδυτικό δικαστήριο να εγκατασταθεί στη Χάγη και όχι στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για λόγους νομικούς και οικονομικούς.
«Δεν θα χρειαστούν νέοι διορισμοί δικαστών ή επιπλέον πληρωμές τελών. Οι δικαστές θα διορίζονται από τα κράτη της ΕΕ» αναφέρεται στο έγγραφο.
Με βάση τη νέα πρόταση το υπάρχον δίχτυ προστασίας για τους επενδυτές θα εξασφαλίζεται με μια διατύπωση όπως «η Ευρωπαϊκή πολιτική επενδύσεων που αναπτύσσεται εντός TTIP».
Η ιδέα του εμπορικού δικαστηρίου έπεσε στο τραπέζι σε μια συνάντηση της επιτροπής εμπορικής πολιτικής της ΕΕ, η οποία κυρίως ασχολείται με την εξωτερική πολιτική εμπορίου.
Δύο από τους υποστηρικτές της, η Αυστρία και η Γαλλία, μόλις πριν από μερικές ημέρες δήλωναν αντίθετες σε κάτι τέτοιο, όπως έκαναν και ισχυροί υπουργοί εντός της γερμανικής κυβέρνησης.
