Του Peter Wahl
Το κοινοβούλιο της Βαλονίας (Βέλγιο), με την –προσωρινή– άρνησή του να αποδεχτεί τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου Καναδά-Ευρωπαϊκής Ένωσης (CETA), συγκέντρωσε τα πυρά των Ευρωπαίων ηγετών και των αρθρογράφων. Όμως, η συμφωνία τροφοδοτεί έντονες λαϊκές αντιδράσεις. Ιδιαίτερα, στη Γερμανία, όπου η κοινωνία είναι διχασμένη.
Ποιός να το πίστευε; Στη Γερμανία, τρίτη εξαγωγική χώρα στον κόσμο, έχει αναπτυχθεί ένα από τα ισχυρότερα κινήματα κατά των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Βόρειας Αμερικής και της Γηραιάς Ηπείρου: της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου Ηνωμένων Πολιτειών-Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΤΤΙΡ), η οποία βρίσκεται σε φάση διαπραγμάτευσης, και της Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου Καναδά-Ευρωπαϊκής Ένωσης (CETA), η οποία έχει μπει σε φάση επικύρωσης (1). Στις 17 Σεπτεμβρίου 2016, στις συγκεντρώσεις σε επτά γερμανικές πόλεις συμμετείχαν 320.000 διαδηλωτές, σύμφωνα με τους διοργανωτές, 190.000 σύμφωνα με την αστυνομία. Στις 10 Οκτωβρίου 2015, 250.000 διαδηλωτές από ολόκληρη τη χώρα είχαν συγκεντρωθεί στο Βερολίνο.
Παραμερίζοντας τις διαφωνίες για τον αριθμό των διαδηλωτών, η κινητοποίηση κατά της ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα κινήματα διαμαρτυρίας μετά την επανένωση της Γερμανίας. Αρκετές έρευνες δείχνουν ότι το γεγονός αποτυπώνει –ή υποδηλώνει– μια σοβαρή μετατόπιση της κοινής γνώμης απέναντι στις συμφωνίες αυτές. Ενώ τον Φεβρουάριο του 2014 το 55% υποστήριζε την ΤΤΙΡ (έναντι ποσοστού 25% που διαφωνούσε), έναν χρόνο αργότερα τα ποσοστά είχαν εξισορροπηθεί και, στη συνέχεια, η τάση αντιστράφηκε: τον Ιούνιο του 2016, το 75% των ερωτηθέντων απέρριπτε την ΤΤΙΡ. Αλλά και η CETA, που βρέθηκε αργότερα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, συγκεντρώνει περισσότερες αρνητικές και λιγότερες θετικές γνώμες (2).
Γύρω από το ζήτημα, έχει διαμορφωθεί ένα ευρύ όσο και ετερόκλητο κοινωνικό μέτωπο. Κάποιος μπορεί να συναντήσει δίπλα-δίπλα οργανώσεις προστασίας του περιβάλλοντος και των καταναλωτών, όπως η Greenpeace και η Foodwatch, οπαδούς της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης, όπως η Ένωση για τη Φορολόγηση των Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών και για τη Δράση των Πολιτών (ATTAC), αλλά και τη Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικάτων (DGB), διάφορες ενώσεις, ακόμη και το Συμβούλιο Πολιτισμού –μια συνομοσπονδία μέσω της οποίας θέατρα, λυρικές σκηνές, μουσεία και συμφωνικές ορχήστρες προστατεύουν τα συμφέροντά τους. Η Συνέλευση Γερμανικών Κοινοτήτων (DST), στην οποία συμμετέχουν 3.400 δήμοι και κοινότητες, απαιτούσε, ήδη το 2014, «οι βασικές υπηρεσίες των δήμων και κοινοτήτων, ιδιαίτερα σε τομείς που δεν έχουν ακόμη ιδιωτικοποιηθεί, όπως η ύδρευση και ο καθαρισμός του νερού, η διαχείριση των αποβλήτων και οι τοπικές συγκοινωνίες, οι κοινωνικές υπηρεσίες, όπως και όλες οι δημόσιες υπηρεσίες στον τομέα του πολιτισμού» να εξαιρεθούν ρητά από τις διαπραγματεύσεις.
Σε απόφαση της Συνόδου της, η Ευαγγελική Εκκλησία, η οποία αντιπροσωπεύει περίπου τους μισούς χριστιανούς της Γερμανίας, απαιτεί με τη σειρά της διαφάνεια στις διαπραγματεύσεις. Αντιτίθεται στη χαλάρωση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών προδιαγραφών, καθώς και στην ιδιωτικοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών. Η Καθολική Εκκλησία δείχνει γενικά πιο επιφυλακτική, αλλά θεωρεί ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των αναπτυσσόμενων χωρών και απορρίπτει τα ιδιωτικά δικαστήρια επίλυσης εμπορικών διαφορών.
Η απόρριψη των συμφωνιών αποκρυσταλλώνεται γύρω από αυτούς τους ειδικούς δικαστικούς θεσμούς, οι οποίοι δίνουν τη δυνατότητα στους επενδυτές να σύρουν στα δικαστήρια κράτη και τοπικές αρχές. Η Ένωση Γερμανών Δικαστών (DRB) πήρε θέση ενάντια στη δημιουργία τους. Οι δικαστές δεν διαμαρτύρονται μόνο για τα δικαστήρια που αρχικά προέβλεπε η ΤΤΙΡ και η CETA, αλλά, στην περίπτωση της CETA, και για τη νέα εκδοχή που συνομολογήθηκε όπως-όπως προκειμένου να παρακαμφθούν οι επικρίσεις: πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια δικαστήρια επίλυσης εμπορικών διαφορών που θα αποτελούνται από επαγγελματίες δικαστές. «Η δημιουργία ειδικών δικαστηρίων για συγκεκριμένες κατηγορίες διαδίκων θα ήταν λανθασμένη επιλογή», αναφέρουν οι δικαστές σε ανακοίνωσή τους τον Φεβρουάριο του 2016.
