Εσείς τι ξέρετε για την TTIP;
Της Δώρας Κοτσακά
Η TTIP εντάσσεται στη νέα γενιά εμπορικών συμφωνιών, κι αυτό είναι που την καθιστά τόσο επικίνδυνη.
Όταν πριν από τρία χρόνια ξεκινούσαν οι αντιδράσεις ενάντια στις μυστικές «εμπορικές» συμφωνίες (TTIP, TPP, CETA, TiSA), η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν το πώς θα κατορθώναμε να στρέψουμε το ενδιαφέρον των πολιτών, αλλά και των ηγεσιών, σε ένα θέμα τόσο στριφνό και περίπλοκο. Κανείς δεν γνώριζε και κανείς δεν φαινόταν να θέλει να μάθει τι κρυβόταν πίσω από αυτή τη σειρά ακρωνυμίων. Η πληροφορία ήταν δυσεύρετη και το κουβάρι άρχισε να ξετυλίγεται το 2013, σε συνέχεια των σχετικών αποκαλύψεων των WikiLeaks, τα οποία έχουν προσφέρει τεράστια υπηρεσία και σε αυτό τον τομέα. Ωστόσο, τον προηγούμενο μήνα η Greenpeace Ολλανδίας έδωσε στη δημοσιότητα μεγάλο αριθμό των υπό διαπραγμάτευση απόρρητων εγγράφων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ για την TTIP (Διατλαντική Συμφωνία Εμπορίου και Επενδύσεων). Τα δεκατρία κεφάλαια που διέρρευσαν καταδεικνύουν ότι τα κοινωνικά κεκτημένα, η ανθρώπινη υγεία, η προστασία του περιβάλλοντος και, τελικά, η ίδια η δημοκρατία θα υπονομευτούν σοβαρά αν συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις ως έχουν. Επίσης, διέρρευσε και ένα επιπλέον έγγραφο με τίτλο «Tactical State of Play» (Μάρτιος 2016), το οποίο περιέχει τις απόψεις της ΕΕ σχετικά με τα αποτελέσματα του 12ου γύρου διαπραγματεύσεων και διαφέρει σημαντικά από την επίσημη εκδοχή του εγγράφου.
Οι αποκαλύψεις έχουν ιδιαίτερη σημασία και αναμένεται να φέρουν πολλαπλασιαστικά πολιτικά αποτελέσματα, όπως φάνηκε και από την άμεση αλλαγή της θέσης της Γαλλίας, που ήρε την υποστήριξη στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων. Μέχρι σήμερα όσοι και όσες εργάζονταν προκειμένου να τεκμηριώσουν και να οργανώσουν την αντίσταση στη θεσμική εταιρική παντοκρατορία που οραματίζονται οι εμπνευστές των συμφωνιών, στήριζαν τις πληροφορίες και τα επιχειρήματά τους α) στη γνώση του περιεχομένου και των αποτελεσμάτων ίδιου τύπου συμφωνιών, όπως η NAFTA (Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού) ή, πιο πρόσφατα, η ΤΡΡ (η αντίστοιχη συμφωνία της ΤΤΙΡ για την πλευρά του Ειρηνικού)· β) στην ανάλυση παράλληλων διαδικασιών στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ)· γ) σε διαρροές. Είναι εντυπωσιακό, και ταυτόχρονα τρομακτικό, ότι τα χειρότερα σενάρια επιβεβαιώθηκαν κατά γράμμα…
Ας θυμηθούμε, εδώ ότι οι διαπραγματεύσεις για την ΤΤΙΡ μεταξύ των επιτετραμμένων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Κογκρέσου ξεκίνησαν στα μέσα του 2013 υπό καθεστώς απόλυτης μυστικότητας. Ενημέρωση ουσιαστικά δεν υπήρξε για τους ευρωβουλευτές ή τους αρμόδιους υπουργούς των κρατών-μελών, πόσω μάλλον για τα εκατομμύρια πολιτών της ΕΕ, των οποίων τα κοινωνικά κεκτημένα θα ανατρέψει η συμφωνία. Αντίθετα, οι μεγάλες εταιρείες είχαν από την πρώτη στιγμή άμεση και υπεύθυνη ενημέρωση, καθώς οι διαπραγματεύσεις δεν προχωρούν αν δεν ζητηθεί η δική τους γνώμη για κάθε θέμα ξεχωριστά.
Η TTIP εντάσσεται στη νέα γενιά εμπορικών συμφωνιών, κι αυτό είναι που την καθιστά τόσο επικίνδυνη. Αφορά στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ, στην πραγματικότητα όμως η συγκεκριμένη συμφωνία, όπως και η TiSA (με αντικείμενο τις δημόσιες υπηρεσίες και την περαιτέρω απορρύθμιση και εμπορευματοποίησή τους), η CETA (εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις ανάμεσα στην ΕΕ και τον Καναδά) και η TPP (ΗΠΑ και 11 χώρες του Ειρηνικού) αφορούν στο σύνολό τους σε ογδόντα χώρες, στα δύο τρίτα του παγκόσμιου εμπορίου και σε δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Απειλούν τη δημοκρατία συνολικά και, κατά συνέπεια, κάθε πτυχή της κοινωνικής και οικονομικής ζωής, τις δημόσιες υπηρεσίες, τα κοινωνικά, εργασιακά και περιβαλλοντικά κεκτημένα και πρότυπα, τα διατροφικά και φαρμακευτικά πρότυπα, την προστασία των προσωπικών δεδομένων, τη μικρής κλίμακας ποιοτική γεωργία, την απαραίτητη ενεργειακή μετάβαση αλλά και το αυτοδιοίκητο κάθε βαθμίδας διοίκησης από το έθνος-κράτος μέχρι τους δήμους. Μας επιτίθενται συνολικά, γι’ αυτό και καλό είναι να λαμβάνουμε υπόψη τη συνολική εικόνα.
Με… φόντο τη δημοκρατία
Συμφωνίες με αντίστοιχους στόχους επιχειρούν να εφαρμόσουν κυρίως οι ΗΠΑ σε συνεργασία με τα ωφελούμενα συμφέροντα, μέσω του ΠΟΕ, εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, η ανάδυση σημαντικών περιφερειακών οικονομικών δυνάμεων, όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Βραζιλία, οδήγησε σε εντάσεις και διαφωνίες εντός του ΠΟΕ, καθώς οι χώρες αυτές δεν είναι διατεθειμένες να συναινέσουν σε ένα μοντέλο παγκόσμιου εμπορίου που θα κατοχυρώνει την πρωτοκαθεδρία των δυτικών μεγάλων παικτών. Οι εμπορικές συμφωνίες «νέας γενιάς» συνιστούν μια στρατηγική ντρίπλα των ΗΠΑ προκειμένου να αποφύγουν τη Βαβέλ του ΠΟΕ και να εξασφαλίσουν την εταιρική παντοκρατορία μέσω διμερών ή πολυμερών εμπορικών συμφωνιών. Επιπλέον, με τον τρόπο αυτό κατορθώνουν να φτάσουν στις υπογραφές εξασφαλίζοντας πλήρη αδιαφάνεια για όλους τους γύρους διαπραγματεύσεων. Οι υπογραφές μπαίνουν χωρίς να έχουν προηγουμένως ενημερωθεί οι πολίτες για το περιεχόμενο των συμφωνιών, που αιφνιδιάζονται και δεν προλαβαίνουν να αντιδράσουν. Αυτό συνέβη στην περίπτωση της ΤΡΡ κι αυτό επιδιώκουν και για την ΤΤΙΡ. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν εφικτό στο πλαίσιο του ΠΟΕ, καθώς οι διαρροές θα ήταν πολλές και θα είχαν ποικίλα κίνητρα.
