Ο κ. Σταθάκης τόνισε ότι δεν είναι η μόνη διαδικασία εμπορικής και επενδυτικής εταιρικής σχέσης, αλλά ότι έχει ολοκληρωθεί η αντίστοιχη με τον Καναδά, ενώ εν εξελίξει βρίσκονται συμφωνίες με Κίνα και Ρωσία, σε πιο υποβαθμισμένη μορφή με χώρες της λατινικής αμερικής, την Ινδία και χώρες της Μεσογείου, όλες στο πλαίσιο του παγώματος των διαπραγματεύσεων στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. «Η θεματική και τα αντικείμενα καθώς και οι νέοι κανόνες που εισάγονται για πρώτη φορά έχουν τεράστια σημασία και για την Ευρώπη και για τους κοινωνικούς και οικονομικούς τομείς», εκτίμησε ο κ. Σταθάκης, κάνοντας λόγο για σύνθετη συμφωνία, η οποία δεν αφορά το ελεύθερο εμπόριο, αλλά περιλαμβάνει μια σειρά από θέματα για δημόσιες προμήθειες, πνευματικά δικαιώματα, μεγάλη γκάμα προϊόντων που φέρνουν διακριτές ενδείξεις, όπως τα ΠΟΠ.
«Αυτό το πλαίσιο συνοδεύεται για πρώτη φορά σε θεσμικό επίπεδο από ιδιαίτερο καθεστώς προστασίας των ξένων επενδυτών», όπως υπογράμμισε ο κ. Σταθάκης, κάνοντας λόγο για ειδικό καθεστώς προστασίας επενδύσεων και ένα πλαίσιο στη βάση του οποίου μια ιδιωτική εταιρεία μπορεί να στραφεί κατά ενός κράτους προκειμένου να ζητήσει αποζημιώσεις, λόγω αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο οι οποίες επηρεάζουν την απόδοση της εταιρείας, όπως περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί, οικονομικοί κανόνες. Η συζήτηση ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2013, ήδη αριθμεί 9 γύρους και «γίνεται υπό συνθήκες απόλυτης μυστικότητας. Χωρίς δυνατότητα πρόσβασης ακόμη και ευρωπαϊκών θεσμών», επεσήμανε ο κ. Σταθάκης.
Οι ενστάσεις ομαδοποιούνται σε εθνικές, με την κάθε χώρα να πιέζει για την ενσωμάτωση δικών της συμφερόντων, όπως το άνοιγμα των δημόσιων προημηθείων στις ΗΠΑ για το οποίο πιέζει η Γερμανία και τη διατήρηση των ΠΟΠ προϊόντων για την Ελλάδα. Θέμα είναι επίσης η κατοχύρωση του αυτονόητου δικαιώματος κάθε χώρας να ρυθμίζει με όποιο τρόπο επιθυμεί αυτό, χωρίς να εγείρονται ενστάσεις για αποζημίωση, με ασφυκτικό περιορισμό του δικαιώματος ενεργοποίησης μηχανισμών εγγυήσεων.
Θέμα και η επίλυση συγκρούσεων μεταξύ ιδιωτών και δημοσίου, όπου γίνεται προσπάθεια να υπάρξει ρύθμιση παράκαμψης εθνικών δικαστηρίων προκειμένου να επιλύεται το θέμα σε έναν διεθνή θεσμό, πράγμα που εγείρει πληθώρα συνταγματικών ενστάσεων. Ο κ. Σταθάκης εμφανίστηκε επί της ουσίας διαλλακτικός και είπε ότι θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε το περιεχόμενο της συμφωνίας, ο τρόπος με τον οποίο διασφαλίζεται απόλυτα το αυτονόητο δικαίωμα αυτορύθμισης των κρατών, το θέμα πέραν της καταχρηστικής πολιτικής και το θέμα του ποιος θα αποφασίσει. «Οι περισσότερες χώρες έχουν αποδεχτεί ότι πρόκειται για μεικτή συμφωνία», τόνισε ο κ. Σταθάκης, δηλαδή εκτός από την Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα πρέπει να περάσει και από τα εθνικά κοινοβούλια.
Σε άλλη γραμμή ο αναπληρωτής υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γιάννης Τσιρώνης, ο οποίος τη χαρακτήρισε «Δούρειο ίππος για την εισαγωγή μεταλλαγμένων προϊόντων στην Ευρώπη που μέχρι τώρα απαγορεύονταν», κάνοντας λόγο για αντιδημοκρατική διαδικασία. «Με ανησυχούν τα μικροσυμφέροντα της κάθε χώρας», είπε προβλέποντας ότι θα της δώσουν αυτό που θέλει και θα συμφωνήσει. Έφερε το παράδειγμα για την προσφυγή εταιρείας εναντίον κράτους, σε μια σουηδική εταιρεία που ζητεί δισ.€ από τη Γερμανία, επειδή αποφάσισε να καταργήσει την πυρηνική ενέργεια μετά το ατύχημα στην Fukushima. «Ο Τύπος τηρεί σιγή ιχθύος. Ποιο πολύ με ανησυχούν αυτές οι διαπραγματεύσεις παρά εκείνες για τη συμφωνία. Τα οικονομικά μέτρα διορθώνονται αλλά οι συμφωνίες που θα τις υποστούμε για χρόνια δεν διορθώνονται», είπε ο κ. Τσιρώνης.
Κάθετα αντίθετος και ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ Θανάσης Πετράκος. «ΕΕ και ΗΠΑ συζητούν εν κρυπτώ τη συμφωνία, αλλά η ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ ανέδειξε το θέμα, προειδοποιώντας ότι «ανοίγει ο δρόμος σε ιδιωτικές εταιρείες να αναλάβουν φορείς δημοσίου χωρίς κανέναν περιορισμό». Συμπλήρωσε ότι η συμφωνία δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, καθώς είναι καταστροφική για τους λαούς.
Διαλλακτικός, αναδεικνύοντας τα θετικά της συμφωνίας ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Γιάννης Τραγάκης, επισημαίνοντας ότι είναι μικτή η συμφωνία και ότι θα πρέπει να επικυρωθεί και από το Ελληνικό κοινοβούλιο. «Να προστατευτεί η προτεραιότητα των εθνικών δικαστηρίων», τόνισε εκφράζοντας επιφυλάξεις και ζητώντας να προστατευθούν τα αγροτικά προϊόντα, τα προϊόντα ΠΟΠ, η φέτα. «Να διαφυλαχθεί το δικαίωμα των κρατών μελών να προασπίζουν το δημόσιο συμφέρον», σημείωσε. «Η συμφωνία αυτή θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η μεγαλύτερη οικονομική συμφωνία», καθώς αφορά το 50% των παγκόσμιων ανταλλαγών αγαθών και εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Στα οφέλη της σημείωσε τα 545€ το χρόνο που θα ενισχύσει το κάθε νοικοκυριό, την επιδίωξη εξάλλειψης τελών και δασμών στο εμπόριο και την αύξηση των επενδυτικών ευκαιριών στην ΕΕ. «Ο 9ος γύρος δεν έχει στεφθεί με επιτυχία λόγω δυσπιστίας», υπογράμμισε θυμίζοντας τη μη δυνατότητα πρόσβασης στα διαπραγματευτικά κείμενα, πράγμα που πλέον έχει αλλάξει.
«Να μην απορρίψουμε τη συμφωνία εκ των προτέρων», είπε κατά την εισήγησή του ο Σπύρος Δανέλλης για το Ποτάμι. «Να στηρίξουμε τις θέσεις μας και τα ελληνικά συμφέροντα στις διαπραγματεύσεις της Επιτροπής και να αξιολογήσουμε το τελικό αποτέλεσμα συνολικά πριν εισηγηθούμε την έγκριση ή απόρριψη του», τόνισε.
Αντίθετος με τη συμφωνία και ο Νίκος Καραθανασόπουλος από το ΚΚΕ. «Θα υπάρξουν επιπτώσεις στα όποια διακαιώματα της εργατικής τάξης», ενώ τόνισε ότι αναμένεται χτύπημα στα δικαιώματα των εργαζομένων. Υπογράμμισε ακόμη τον κίνδυνο να ανοίξει ο δρόμος για την εισαγωγή μεταλλαγμένων προϊόντων και προϊόντων με ορμόνες.
Ειρήνη Κωστάκη
